Mobile version coming soon
Түгээмэл асуулт хариулт

1. Банкнаас зээл авахад хэр удаж байж танайх авдаг вэ?

Монголбанкны “Орон сууцны ипотекийн санхүүжилтийн журам”-ын 1.6-д заасан “Орон сууцны ипотекийн санхүүжилтийн ерөнхий гэрээ”-ны Хавсралт 2-ийн дагуу “МИК ОССК” ХХК нь олгогдсоноосоо хойш 3 сараас доошгүй насжсан зээлийг хувийн хэргийн бүрдүүлэлттэй нь танилцан шалгуур нөхцөл хангасан тохиолдолд худалдан авах нөхцөл бүрддэг.

2. Нэгэнт танайхаас авсан зээл буцаагдах тохиолдол байдаг уу? Зээл буцаагдсан тохиолдолд төлж байсан мөнгөө эргүүлж авж болох уу?

“Хөрөнгөөр баталгаажсан үнэт цаасны тухай” хуулийн 9.2-т хөрөнгийн багцад байх зээлийн хөрөнгө нь эрхийн доголдолгүй байх талаар заасан байдаг. Үүний дагуу үнэт цаас гаргагч болон зээл олгогч нарын хооронд байгуулж буй “Худалдах, худалдан авах гэрээ”-нд үнэт цаасны баталгаа болгож худалдаж авсан зээлийн хөрөнгийг зээл олгогч банкинд буцаан худалдах нөхцлийг тодорхойлсон байдаг. Дээрх нөхцөл биелсэн тохиолдолд зээл олгогч тухайн зээлийн хөрөнгийг худалдан авах үүргийг хүлээдэг.

Зээлдэгч нь “Банк, эрх бүхий хуулийн этгээдийн мөнгөн хадгаламж, төлбөр тооцоо, зээлийн үйл ажиллагааны тухай” хуулийн 22.1, 30-р зүйл заалтуудад заасны дагуу зээлийн үүргээ биелүүлэн зээлээ төлөх ёстой. Зээлийн хөрөнгө нь хөрөнгөөр баталгаажсан үнэт цаасны хөрөнгийн багцаас хасагдаж байгаа нь дээр дурдсан үүргээс чөлөөлөхгүй тул зээлийн төлбөрт төлсөн мөнгийг буцаан олгохгүй.

3. Зээлдэгч гадаадад урт хугацаагаар амьдрахаар явсан тохиолдолд яах вэ? \ зээлээ өөр  хүнд итгэмжлээд тэр хүн нь зээлийг нь тухай бүрт нь төлөөд явж байж болох уу?\

Монголбанкны “Ипотекийн зээлийн үйл ажиллагааны журам”-ын 17.1.1.2-т худалдан авч буй орон сууц нь зөвхөн оршин суух зориулалтаар ашиглагдах гэж заасан тул гадаадад урт хугацаагаар амьдрах болсон тохиолдолд шаардлага хангах өөр иргэнийг хамтран зээлдэгчээр оруулах нь зүйтэй.

4. Үндсэн болон хамтран зээлдэгч нас барсан тохиолдолд яах вэ? Үлдсэн үр хүүхэд нь төлбөрийн чадвартай бол үргэлжлүүлээд төлөөд явж болох уу?

“МИК ОССК” ХХК-д худалдагдсан зээлийн хувьд үндсэн эсхүл хамтран зээлдэгч нь нас барсан тохиолдолд энэ талаар эхлээд зээл авсан банкиндаа мэдэгдэнэ. Банк зээлдэгч нас барсан талаар “МИК ОССК”-д албан бичгээр мэдэгдэж, холбогдох гэрээнд өөрчлөлт оруулна.

Хэрэв зээлдэгч нас барах үед тухайн зээлийн даатгалын гэрээний хугацаа хүчинтэй байсан бол даатгалын компаниас нөхөн төлбөр авах бөгөөд уг нөхөн төлбөр нь зээлийн данс руу шилжин үндсэн зээлээс төлөгдөх юм. Хэрэв даатгалын компаниас авсан нөхөн төлбөр нь зээлийн төлбөрийг бүрэн барагдуулж хүрэхгүй тохиолдолд “Иргэний хууль”-нд өвлөгч өвлөж авсан хөрөнгийн хэмжээгээр өвлүүлэгчийн үүргийг хариуцахаар заасан байдаг тул Монголбанкны “Ипотекийн зээлийн үйл ажиллагааны журам”-н 25.1.7-д заасны дагуу зээлийг үргэлжлүүлэн төлөх талаарх тохиролцоог өв залгамжлагч нартай байгуулах боломжтой.

5. Урьдчилгаанд тавьж байгаа байр заавал үндсэн зээлдэгчийн  нэр дээр байх шаардлагатай юу?

Монголбанкны “Орон сууцны ипотекийн санхүүжилтийн журам”-ын 5.3-т “Зээл хүсэгч өөрийн өмчлөлд байгаа хуучин орон сууцыг барьцаа болгон орон сууцны ипотекийн зээл авч, дэд хөтөлбөрийн хүрээнд олгох орон сууцны зээлийн урьдчилгаа төлбөрийг төлж болно” гэж заасан бөгөөд “Ипотекийн зээлийн үйл ажиллагааны журам”-ын 4.1.4-д зээл хүсэгч гэж ипотекийн зээл авахаар хүсэлт гаргасан иргэнийг хэлнэ гэж тодорхойлсон байдаг. Иймд зээл авахаар хүсэлт гаргасан иргэний өмчлөлд байгаа хуучин орон сууцыг урьдчилгаа төлбөрт барьцаална.

6. Цалин авдаг банкнаасаа 8%-ийн зээл авсан, удалгүй байгууллага маань өөр банктай гэрээ хийгээд өөр банкаар авдаг болсон чинь зээл авсан банк маань энгийн хүү рүү шилжүүллээ гээд байх юм. Ингэж болдог юм уу?

Цалингаа авдаг эсхүл бизнесийн орлогоо дамжуулдаг банкаараа дамжуулан 8 хувийн зээл авах шаардлага нь банк тус бүрийн харилцагчийн үйлчилгээний бодлого зохицуулалтын хүрээнд шийдвэрлэгддэг тул энэ талаар банкнаас тодруулах нь зүйтэй.

7. 8 хувийн зээлтэй байж байгаад нас барсан хүний гэрчилгээний нэрийг яаж солих вэ?

“МИК ОССК” ХХК-д худалдагдсан зээлийн хувьд барьцаа хөрөнгө үндсэн эсхүл хамтран өмчлөгч нь нас барсан тохиолдолд энэ талаар эхлээд зээл авсан банкиндаа мэдэгдэнэ. Банкнаас “МИК ОССК” ХХК-д албан бичгээр хүсэлтирүүлж шийдвэрлүүлнэ. “МИК ОССК” ХХК-аас уг хүсэлтийг судалж, зөвшөөрөх шийдвэрийг үндэслэн Улсын бүртгэлийн ерөнхий газраас тухайн үл хөдлөх хөрөнгийн гэрчилгээнд өөрчлөлт оруулж улмаар зээлийн болон барьцааны гэрээнд өөрчлөлт оруулна

8. Бэлэглэлийн гэрээ хийгээд байр аваад, тэр өдрөө худалдах, худалдан авах гэрээ хийсэн  байрыг урьдчилгаанд тавьж болох уу?

Зээлдэгч зөвхөн өөрийн өмчлөлийн, худалдах, худалдан авах гэрээгээр өмчлөх эрхээ шилжүүлж авсан байрыг урьдчилгаа төлбөрт барьцаалах боломжтой.

9. Танайх миний зээлийг худалдаж авсан эсэх, банк танайхруу явуулсан эсэх талаар утсаар болон биеэр ирж лавлаж болох уу?

Монголбанкны “Ипотекийн зээлийн үйл ажиллагааны журам”-ын дагуу 8 хувийн зээл нь олгогдсоноосоо хойш банкин дээр дор хаяж 3 сар төлөгдсөний дараа МИК-ийн зүгээс хувийн хэргийн бүрдүүлэлт болон зээлийн насжилтийг шалгаснаар худалдан авах нөхцөл бүрддэг. Энэ тухай банкны зээл хариуцсанмэргэжилтнээс тодруулах нь зүйтэй. болох юм.

10. Жил болгон амь насны болон орон сууцны даатгал төлдөг, гэтэл ус алдахад даатгалын газраас ерөөсөө хохирол барагдуулаагүй?

Монголбанкны “Ипотекийн зээлийн үйл ажиллагааны журам” болон “Орон сууцны ипотекийн санхүүжилтийн журам”-д ипотекийн зээлийг даатгалд хамруулсан байх талаар заасан байдаг. Даатгалын гэрээ байгуулахдаа ямар ямар тохиолдолуудыг даатгаж байгаатай танилцсаны үндсэн дээр даатгалын гэрээ байгуулах нь зүйтэй. Даатгалын нөхөн төлбөртэй холбоотой асуудлаар даатгалын зуучлагч болон даатгагч байгууллагадаа хандах нь илүү зохимжтой юм.

11. Барьцаалбараа үрэгдүүлсэн тохиолдолд танайхаас дахин барьцаалбар хийж өгөх үү?

Барьцаалбараа үрэгдүүлсэн тохиолдолд Улсын Бүртгэлийн Ерөнхий газарт хандаж тухайн барьцаалбарыг хүчингүй болгож шинээр барьцаалбар үйлдэх боломжтой.

12. Зээлдэгч өөрийн төрсөн ах\дүүдээ ипотекийн зээлэнд хамрагдсан байраа бэлэглэж болох уу? Үлдэгдэл төлбөрийг нь авсан хүн үргэлжүүлээд төлөөд явж байна.

Барьцаанд байгаа тохиолдолд өмнөх хүн зээлээ бүрэн төлж дараагийн хүн шинээр зээлийн гэрээ хийж байж дараагийн хүн зээл төлөх боломжтой болно. Үгүй бол дараагийн хүн өмнөх зээлдэгчийн өмнөөс зээлийг нь төлж байна гэсэн үг юм дараагийн хүн, банк гурав харилцан тохиролцож өмнөх зээлдэгчийн гэрээг дуусгавар болгож шинэ гэрээг үлдэгдэл дүнгээр байгуулах боломжтой. 

1. 2013 оны 6-р сараас эхэлсэн энэхүү хөтөлбөрт дараах 11 банкууд оролцох болсон бөгөөд 8+/-1%-ийн оршин суух зориулалттай орон сууцны ипотекийн зээл, малчны орон сууцны зээл, амины орон сууцны зээлийн өргөдөл хүлээн авах боломжтой байна. Үүнд:

  1. Хаан банк (Цахим хаяг: www.khanbank.com)
  2. Худалдаа Хөгжлийн банк (Цахим хаяг: www.tdbm.mn)
  3. Голомт банк (Цахим хаяг: www.golomtbank.com)
  4. Хас банк (Цахим хаяг: www.xacbank.mn)
  5. Төрийн банк (Цахим хаяг: www.statebank.mn)
  6. Улаанбаатар хотын банк (Цахим хаяг: www.ubcbank.mn)
  7. Капитал банк (Цахим хаяг: www.capitalbank.mn/)
  8. Капитрон банк (Цахим хаяг: www.capitronbank.mn)
  9. Чингисхаан банк (Цахим хаяг: www.ckbank.mn)
  10. Үндэсний хөрөнгө оруулалтын банк (Цахим хаяг: www.nibank.mn)
  11. Ариг банк (Цахим хаяг: www.arigbank.mn)

 

2. 8+/-1%-ийн зээлд хэн хамрагдах боломжтой вэ? 

Монголбанкны Ерөнхийлөгчийн 2008 оны 10-р сарын 17-ны өдрийн 446 тоот тушаалаар баталсан “Ипотекийн зээлийн үйл ажиллагааны журам”-ын 8.1 дэх заалт,  Монголбанкны Ерөнхийлөгч, Барилга,хот байгуулалтын сайдын 2013 оны A-2/06 дугаар хамтарсан тушаалаар баталсан “Барилгын салбарыг дэмжих, улмаар орон сууцны үнийг тогтворжуулах” дэд хөтөлбөрийн 3.2 дахь заалтууд эдгээр эрх зүйн актанд тусгасан шаардлага болон тухайн банкны орон сууцны зээл олгох үйл ажиллагааны журмаар зохицуулсан орон сууцны зээлийн өргөдөл хүлээн авч, хянан шийдвэрлэхэд шаарддаг бичиг баримтын бүрдэл хангасан иргэд 8+/-1  %-ийн зээлийн хөтөлбөрт хамрагдах боломжтой байна.                                                    

 

3. 8+/-1%-ийн зээл авахын тулд аль банкинд хандах шаардлагатай вэ?

Зээл авах хүсэлтэй иргэн дээр дурьдсан банкуудаас өөрийн оршин суугаа, харъяа газрын ойр хавьд байрладаг салбарт хандан, банкны Төв удирдлагаас 8+/-1 %-ийн орон сууцны зээл олгохоор нэр заасан салбарыг лавлаж, тухайн салбарт нь орон сууцны зээл авах хүсэлт өргөдлөө гарган, бичиг баримтын бүрдлээ бэлтгэж хамрагдах боломжтой.

 

4. Банкнаас 8+/-1%-ийн зээл авахын тулд заавал тухайн банкны үйлчлүүлэгч, тухайн банкаараа дамжуулан орлого олдог байхыг шаардаж байна. Энэ ямар журмаар ингэж зохицуулагддаг юм бэ?

Банк тус бүрийн харилцагчийн үйлчилгээний бодлого зохицуулалтын хүрээнд тусгасан эрх зүйн актаар шийдвэрлэгддэг. 8+/-1%-ийн хөтөлбөрийн журмын зохицуулалтанд Засгийн Газар, Монголбанкнаас оролцогч банкуудад тусгайлан заасан шаардлага тусгагдаагүй. Банкны болон Компанийн хуулинд заасан эрх зүйн байдлын холбогдох зохицуулалтаар банк тус бүр нь бие дааж шийдвэрлэх боломжтой байна. “МИК ОССК” ХХК-ийн хувьд энэхүү шаардлагыг гэрээтэй ажилладаг банкуудад нөхцөл болгож зохицуулдаггүй.

 

5. 8+/-1%-ийн зээлд халамжийн мөнгө авдаг болон жирэмсний амралт авсан хүн хамрагдах боломжтой юу? Хэрхэн яаж хамрагдах вэ?

Зээлийн өргөдөл гаргахаас өмнөх хугацаанд тухайн иргэн тасралтгүй 12 сарын турш халамжийн мөнгө, жирэмсэний амралтын тэтгэмж авч байсан болохыг Нийгмийн даатгалын газраас тэмдэглэгээ хийлгэж, батлуулсан байх шаардлагатай. Мөн хуулбарыг өрхийн орлого нотлох баримтанд хавсаргаж бүрдүүлэлт хийх шаардлагатай. Гэхдээ орлого нь өрхийн орлогын нийт нийлбэр дүнгээрээ авах зээлийн сар бүрийн тэнцүү төлбөрийг хангах 45%-ийн шалгуур босгоос их буюу өөрөөр хэлбэл өрхийн орлого нь хүрэлцээгүй байх тохиолдолд 8+/-1%-ийн зээлийн хөтөлбөрт хамрагдах боломжгүй.

 

6. Уул уурхайн салбарт ажиллаж байгаа иргэд 8+/-1%-ийн зээлд хамрагдахад эрсдэлтэй гээд банкууд зээл өгөхгүй байна.  Ямар эх үүсвэр, баталгаагаар зээл авах боломжтой вэ?

Банк тус бүрийн харилцагчийн үйлчилгээний бодлого зохицуулалтын хүрээнд тусгасан эрх зүйн актаар шийдвэрлэгддэг. Тухайлбал банкны зүгээс зээлийн судалгаа шинжилгээ хийх явцад худалдан авах байрны үнэлгээ, зээлдэгчийн түүх, өрхийн орлогын байдал нь тогтворгүй, эрсдэлгүй, нотлох баримт нь хангалтгүйгээс эргэлзээ бий болсон тохиолдолд тухайн банк Иргэний хууль, Банкны болон Компанийн тухай хууль тогтоомжоор зохицуулсан эрхээ эдэлж зээл олгох, эс олгохыг бие даан шийдвэрлэх боломжтой байна. “МИК ОССК” ХХК-ийн хувьд энэхүү шаардлагыг гэрээтэй ажилладаг банкуудад нөхцөл болгож зохицуулдаггүй.

 

7. Давхар бизнесийн зээлтэй эсвэл хувиараа хөдөлмөр (бизнес) эрхэлж буй иргэд 8+/-1%-ийн зээлд хамрагдах боломжтой юу? Хэрэв хамрагдах боломжтой бол ямар эрх зүйн зохицуулалт байна вэ?

Зээлдэгчийн өрхийн сарын нийт орлого нь аль нэг банкнаас авсан жижиг бизнесийн зээлийн гэрээгээр хүлээсэн төлбөрийн үүрэг болон орон сууцны зээлийн сарын төлбөртэй харьцуулсан хувь хэмжээ 45 %-иас ихгүй байх тохиолдолд Mонголбанкнаас баталсан “Ипотекийн зээлийн үйл ажиллагааны журам”-д заасны дагуу 8+/-1%-ийн хүүтэй орон сууцны зээл авах боломжтой.

 

8. Гадаадад ажиллаж амьдардаг боловч гэр бүлийн аль нэг гишүүн нь Монгол Улсад оршин суугаа иргэний гэр бүлийн гишүүний орлого нь хүрэхгүй тохиолдолд өөрийн нэр дээр 8+/-1%-ийн зээлд хамрагдах боломжтой юу? Үүнд ямар зохицуулалт байна вэ?

Монгол Улсын иргэн бөгөөд гадаадад байнга оршин суудаг зээл авах хүсэлтэй иргэн хамтран зээлдэгчээрээ дамжуулан 8+/-1%-ийн хүүтэй орон сууцны зээлд хамрагдах боломжтой. Ингэхдээ хамтран зээлдэгч нь Монгол Улсад байнга оршин суудаг, үндсэн зээлдэгчийг төлөөлөх итгэмжлэхтэй бөгөөд шаардлагатай тохиолдолд орлого нь баримтаар баталгаажих ёстой. Зээлийн шийдвэр гарч зээлийн гэрээ байгуулах үед хэрвээ боломжтой бол үндсэн зээлдэгч нь зээлийн гэрээнд өөрөө ирж гарын үсэг зурахыг хичээх хэрэгтэй.

Гадаад улсад байнга оршин сууж ажил хөдөлмөр эрхэлж буй иргэн 8+/-1%-ийн хүүтэй орон сууцны зээлд хамрагдахыг хүсвэл дараах бичиг баримт бүрдүүлнэ. Үүнд:

  • Тухайн улсад байнга оршин суугчийн үнэмлэх;
  • Хөдөлмөрийн гэрээ;
  • Ажлын газрын тодорхойлолт;
  • Гадаадын банкинд дансаар цалин хүлээн авдаг бол дансны хуулга;
  • Паспортын хуулга;
  • Иргэний үнэмлэхний хуулга;
  • Итгэмжлэгдсэн төлөөлөх этгээдэд гадаадаас мөнгө гуйвуулгын шилжүүлгээр орлого шилжүүлсэн бол хүлээн авсан мөнгөн гуйвуулгын баримт зэргийг хавсаргах шаардлагатай.

Гадаад улсад байнга оршин суугаа иргэн 8 хувиар авсан зээлээ дараах 3 хэлбэрээр төлөх

  • “Western Union”, “Money gramm”, “Pay easy”зэрэг мөнгөн гуйвуулгын үйлчилгээг ашиглаж зээлээ төлөх;
  • Итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчөөрөө дамжуулан онлайн картын данс нээлгэж авсан цалингаа онлайн картаараа дамжуулан зээлийн дансандаа холбуулж сар бүр таталт хийлгэх замаар зээлээ төлөх; (http://tdbm.mn/mn/3/c?m3&mc=96), (http://golomtbank.com/mn/405)
  • Интернэт банкны эрх нээлгэж интернэт банкаар дамжуулан зээлээ төлөх; (http://golomtbank.com/mn/287)

 

9. Тэтгэвэрт гарахад 7-8 жил үлдсэн хүн ипотекийн зээлд хамрагдах гээд материалаа бүрдүүлж өгөхөөр банкууд 8+/-1%-ийн зээлд хамруулахгүй байна. Энэ талаар журам дээр ямар зохицуулалт байдаг юм бэ?

Монголбанкнаас баталсан “Ипотекийн зээлийн үйл ажиллагааны журам”-д тэтгэврийн насанд хүрсэн, эсхүл тэтгэврийн нас дөхсөн иргэнд ипотекийн зээл олгохыг хориглосон заалт байхгүй. Энэ асуудал нь банк тус бүрийн харилцагчийн үйлчилгээний бодлого зохицуулалтын хүрээнд тусгасан эрх зүйн актаар шийдвэрлэгддэг. Гэвч ипотекийн зээл нь урт хугацаатай (20 хүртэл жилийн хугацаатай) зээл учир зээлийн нийт хугацаанд зээлдэгчийг амь насны даатгалд зайлшгүй хамруулах шаардлагатай байдаг.

 

10. Зээл хүсэгч нь бизнес эрхлэгч бол аж ахуйн нэгж нь татварын албанд татварын хугацаа хэтэрсэн өр төлбөргүй байх ёстой юу?

Зээл хүсэгч нь ажил олгогч буюу хувьдаа компанитай, компанийн орлогоороо зээлийн төлбөрөө төлж гүйцэтгэх зээлдэгчдэд энэхүү заалт хамаатай бөгөөд татварын албанд хугацаа хэтэрсэн өр төлбөргүй байх ёстой. Гэхдээ хугацаа хэтэрсэн татварын өр төлбөрт нэмэгдсэн өртгийн албан татвар хамаарахгүй. Яагаад гэвэл татварын албанаас тухайн бизнес эрхлэгчийн компанийн харилцах данснаас өр төлбөрийг шууд суутгах эрхтэй байдаг.

 

11. Таван сар эмнэлэгт хэвтэж эмчлүүлсэн мөн 12 сар жирэмсэний амралтаа аваад гэрт сууж байгаа эмэгтэй байна. Энэ хугацаанд НДШ-ээ таслаагүй, хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээгээр төлж байсан. Анх зээл авч байхад хамтран зээлдэгчийн орлоготойгоо нийлээд ӨОХ 45-ийг хангаж байсан. Гэтэл банкнаас  энэ хугацаанд ажилгүй байсан юм байна гээд 8+/-1%-ийн зээлд хамрагдах боломжгүй гэсэн. Энэ тохиолдолд яах вэ?

Монголбанкны “Ипотекийн зээлийн үйл ажиллагааны журам”-ын 13.4.3-т дээрх иргэдийн тэтгэмжийг өрхийн бусад орлогын эх үүсвэрт оруулж тооцно гэж заасан байдаг. Гэвч зээлийн өргөдөл гаргахаас өмнөх хугацаанд (өвчтэй эсхүл  жирэмсэний амралттай байх хугацаанд) тухайн иргэн  тасралтгүй 12 сарын турш халамжийн мөнгө, жирэмсэний амралтын тэтгэмж авч байсан болохыг Нийгмийн даатгалын газраас тэмдэглэгээ хийлгэж, батлуулсан байх, хуулбарыг өрхийн орлого нотлох баримтанд хавсаргаж бүрдүүлэлт хийх шаардлагатай. Гэхдээ  энэ орлого нь нийлбэр дүнгээрээ авах зээлийн сар бүрийн тэнцүү төлбөрийг хангах буюу 45 %-ийн шалгуур босгыг давсан байх шаардлагатай.

 

12. Гэр бүлийн хоёрын нэг нь гадаадын харъяат. Монгол Улсад амьдраад 15 жил болж байна. Гэрлэлтийн баталгаатай. Мөн Нийгмийн даатгалын шимтгэл байнга төлж байгаа. Энэ тохиолдолд орон сууцны зээлд хамрагдаж болох уу?

Монголбанкны “Орон сууцны ипотекийн санхүүжилтийн журам”-ын 3.2.1-т зааснаар 8+/-1 %-ийн хүүтэй орон сууцны ипотекийн зээлд хамрагдах иргэн нь зөвхөн “Монгол Улсын иргэн байх” тухай заасан байдаг тул орон сууцны зээлд хамрагдах боломжгүй байна.

 

13. Цалин авдаг банкаа солихоор ипотекийн зээлтэй хүмүүст нөлөөлөх үү? /Төрийн банкнаас цалингаа авдаг, мөн Төрийн банкинд ипотекийн зээлээ төлдөг/

Энэ талаар банкнаас тодруулах нь зүйтэй. Цалингаа авдаг эсхүл бизнесийн орлогоо дамжуулдаг банкаараа дамжуулан 8+/-1 %-ийн зээл авах тухай шаардлага нь банк тус бүрийн харилцагчийн үйлчилгээний бодлого зохицуулалтын хүрээнд тусгагдсан эрх зүйн актаар шийдвэрлэгддэг.

 

14. НДШ тасралтгүй төлдөг бөгөөд цалингаа банкаар биш бэлнээр авдаг. Энэ тохиолдолд ипотекийн зээлд хамрагдаж болох уу?

Ипотекийн зээлийн тухай холбогдох хууль, журамд тухайн зээл авах гэж байгаа иргэн “цалингаа заавал банкаар авдаг байх” гэсэн тусгайлсан заалт байхгүй. Монголбанкны “Ипотекийн зээлийн үйл ажиллагааны журам”-ын 13.2-т заасан баримт бичгүүдийг бүрдүүлж, орлогоо банкинд нотолсон тохиолдолд ипотекийн зээлд хамрагдах бүрэн боломжтой.

 

15. Малчид ипотекийн зээлд хамрагдах боломжтой юу?

2014.01.20-ны өдөр Монголбанкны “Орон сууцны ипотекийн санхүүжилтийн журам”-д өөрчлөлт орж дан ганц хот суурин газарт ажил хөдөлмөр эрхэлж тогтмол орлого олдог иргэд гэлтгүй хөдөө орон нутагт мал маллаж амьдрал ахуйгаа залгуулдаг малчин айл өрхүүд дэд хөтөлбөрийн хүрээнд ипотекийн 8+/-1%-ийн зээлд хамрагдах боломжтой болсон.

 

16. Нэг хүн 2 хүний хамтран зээлдэгч байж болох уу?

Тухайн иргэн хамтран зээлдэгчээр орж буй 2 орон сууцны зээлийн хувьд нийлбэр дүнгээрээ авах зээлийн сар бүрийн тэнцүү төлбөр хангах 45 %-ийн шалгуур босгыг тус тус давсан тохиолдолд боломжтой. Учир нь зээлдэгчдийн зээлүүдийн сарын төлбөрийн нийлбэр дүнг өрхийн сарын нийт орлогод харьцуулсан харьцаа (ӨОХ) нь 45%-аас хэтрэхгүй байх тухай Монголбанкны “Орон сууцны ипотекийн санхүүжилтийн журам”-ын 3.1.4-т, “Ипотекийн зээлийн үйл ажиллагааны тухай журам”-ын 10.1.4-т  заасан байдаг.

 

17. Нөхөр бид хоёр гэрлэлтийн баталгаагүй ч хүүхдүүд аавынхаа нэрээр овоглодог. Зээлэнд хамрагдахын тулд заавал гэрлэлтийн баталгаатай байх ёстой юу?

Монголбанкны “Ипотекийн зээлийн үйл ажиллагааны журам” болон “Орон сууцны ипотекийн санхүүжилтийн журам”-д зээлдэгчийн гэр бүлийн байдлын талаар тусгайлан зохицуулсан заалт байдаггүй. 8+/-1%-ийн зээлийн хөтөлбөрийн журмын зохицуулалтанд Засгийн Газар, Монголбанкнаас оролцогч банкуудад тусгайлан заасан шаардлага тусгагдаагүй. Тиймээс Банкны болон Компанийн тухай хуулинд заасан эрх зүйн байдлын холбогдох зохицуулалтаар банк тус бүр нь бие дааж шийдвэрлэх боломжтой . “МИК ОССК” ХХК-ийн хувьд энэхүү шаардлагыг гэрээтэй ажилладаг банкуудад нөхцөл болгож зохицуулдаггүй.

 

18. Хамтран зээлдэгчийнхээ нэрийг гэрчилгээн дээрээсээ хасуулах боломжтой юу?

Хамтран зээлдэгчийн нэрийг гэрчилгээн дээрээс хасуулж болно. Гэвч “МИК ОССК” ХХК-д худалдагдсан зээлийн хувьд энэхүү ажиллагаа нь шат дамжлаг ихтэй, хугацаа их шаардагддаг. Учир нь банкуудаас худалдаж авсан зээлийн барьцаа болж буй орон сууцнууд нь “МИК ОССК” ХХК-иас гаргаж буй бондын барьцаа болж арилжаалагддаг. Иймд зээлдэгч юуны түрүүнд зээл авсан банкиндаа хүсэлт гаргаж, банк зөвшөөрсөн тохиолдолд банкнаас “МИК ОССК” ХХК-д албан байдлаар хүсэлт ирүүлэх шат дарааллаар асуудлыг шийдвэрлүүлнэ. “МИК ОССК” ХХК-иас уг хүсэлтийг зөвшөөрч үл хөдлөх хөрөнгийн гэрчилгээг шинэчлэн гаргуулж, тухайн зээлийн барьцааны гэрээ болон барьцаалбарт өөрчлөлт оруулсаны дараа өмчлөгч хасагдана.

 

19. Зээлдэгч эд хөрөнгө болон амь насны даатгалаа жил бүр төлөх шаардлагатай юу?

Монголбанкны “Ипотекийн зээлийн үйл ажиллагааны журам”-ын 22.2-д “Зээл олгох шийдвэр гарсны дараа зээлдэгч болон барьцаа хөрөнгийг зээлийн үүргийн гүйцэтгэл дуусах хүртэлх хугацаанд хөрөнгийн болон зээлийн (амь насны) даатгалд заавал даатгуулна.” гэж заасан байдаг тул зээлдэгч даатгалаа жил бүр заавал төлөх шаардлагатай.

 

20. Сүүлийн 2 жил НДШ тасралтгүй төлсөн. Гэхдээ ажлын байраа сольсон бол зээлд хамрагдах боломжтой юу?

Монголбанкны “Ипотекийн зээлийн үйл ажиллагааны журам”-ын 13.2.8-д зээлдэгч нь “тухайн байгууллагадаа 1 жилээс доошгүй хугацаанд үндсэн ажилтнаар ажиллаж байх”, гэж заасан байдаг. Мөн журмын 16-д “зээл хүсэгчийн орлого нь тогтвортой байх”, 16.1.3-д “зээл хүсэгч нь сүүлийн хоёр жилийн хугацаанд ажил олгогчоо 2-оос дээш удаа сольсон тохиолдолд орлогыг тогтворгүйд тооцно” гэж тус тус заасан.Тиймээс сүүлийн 2 жилийн хугацаанд ажил олгогчоо нэг удаа сольсон байж болно.

 

21. Зээлийн эргэн төлөлтийн  хуваарь өөрчлөх хүсэлтээ хаана гаргах вэ? Хэр хурдан шийдэгддэг вэ?

“МИК ОССК” ХХК-д худалдагдсан зээлийн хувьд эхлээд зээл авсан банкиндаа хүсэлт гаргах бөгөөд банк зөвшөөрсөн шийдвэр гаргасан тохиолдолд банкнаас “МИК ОССК” ХХК-д албан байдлаар хүсэлт ирүүлж шийдвэрлүүлнэ.

 

22. Үндсэн зээлдэгчээ хасуулаад хамтран зээлдэгч нь үндсэн зээлдэгч болж болох уу?

“МИК ОССК” ХХК-д худалдагдсан зээлийн хувьд эхлээд зээл авсан банкиндаа хүсэлтээ гаргах бөгөөд банк зөвшөөрсөн шийдвэр гаргасан тохиолдолд банкнаас “МИК ОССК” ХХК-д албан байдлаар хүсэлт ирүүлнэ.Үндсэн зээлдэгчийг солих зайлшгүй шаардлага гарсан тохиолдолд “МИК ОССК” ХХК  уг хүсэлтийг судалж үзээд боломжтой эсэх талаар хариу хүргүүлнэ.

 

23. Хамтран болон үндсэн зээлдэгч нас барсан тохиолдолд яах вэ?

“МИК ОССК” ХХК-д худалдагдсан зээлийн хувьд үндсэн эсхүл хамтран зээлдэгч нь нас барсан тохиолдолд энэ талаар эхлээд зээл авсан банкиндаа мэдэгдэнэ. Банк зээлдэгч нас барсан талаар “МИК ОССК”-д албан байдлаар мэдэгдснээр холбогдох гэрээнд өөрчлөлт оруулна. Хэрэв зээлдэгч нас барах үед тухайн зээлийн даатгалын гэрээний хугацаа хүчинтэй байсан бол даатгалын компаниас нөхөн төлбөр авах бөгөөд уг нөхөн төлбөр зээлийн данс руу шилжин үндсэн зээлээс төлөгдөнө.

 

24. Үндсэн болон хамтран зээлдэгч нас барсан тохиолдолд яах вэ? Үлдсэн үр хүүхэд нь төлбөрийн чадвартай бол үргэлжлүүлээд төлөөд явж болох уу?

“МИК ОССК” ХХК-д худалдагдсан зээлийн хувьд үндсэн эсхүл хамтран зээлдэгч нь нас барсан тохиолдолд энэ талаар эхлээд зээл авсан банкиндаа мэдэгдэнэ. Банк зээлдэгч нас барсан талаар “МИК ОССК”-д албан байдлаар мэдэгдэж, холбогдох гэрээнд өөрчлөлт оруулна. Хэрэв зээлдэгч нас барах үед тухайн зээлийн даатгалын гэрээний хугацаа хүчинтэй байсан бол даатгалын компаниас нөхөн төлбөр авах бөгөөд уг нөхөн төлбөр зээлийн данс руу шилжин үндсэн зээлээс төлөгдөх юм. Хэрэв даатгалын компаниас авсан нөхөн төлбөр нь зээлийн төлбөрийг бүрэн барагдуулж хүрэхгүй тохиолдолд “Иргэний хууль”-нд өвлөгч өвлөж авсан хөрөнгийн хэмжээгээр өвлүүлэгчийн үүргийг хариуцахаар заасан байдаг тул Монголбанкны “Ипотекийн зээлийн үйл ажиллагааны журам”-н 25.1.7-д заасны дагуу зээлийг үргэлжлүүлэн төлөх талаарх тохиролцоог өв залгамжлагч нартай байгуулах боломжтой.

 

25. Цалин авдаг банкнаасаа 8+/-1%-ийн зээл авсан. Гэвч  удалгүй байгууллага маань өөр банктай гэрээ хийгээд өөр банкаар авдаг болсон чинь зээл авсан банк маань энгийн хүү рүү шилжүүллээ гээд байх юм. Ингэж болдог юмуу?

Цалингаа авдаг эсхүл бизнесийн орлогоо дамжуулдаг банкаараа дамжуулан 8+/-1%-ийн зээл авах шаардлага нь банк тус бүрийн харилцагчийн үйлчилгээний бодлого зохицуулалтын хүрээнд шийдвэрлэгддэг тул энэ талаар зээл авсан банкнаасаа тодруулах нь зүйтэй.

 

26. 8+/-1%-ийн зээлтэй байж байгаад нас барсан хүний гэрчилгээний нэрийг яаж солих вэ?

“МИК ОССК” ХХК-д худалдагдсан зээлийн хувьд барьцаа хөрөнгө үндсэн эсхүл хамтран өмчлөгч нь нас барсан тохиолдолд энэ талаар эхлээд зээл авсан банкиндаа мэдэгдэнэ. Банкнаас “МИК ОССК” ХХК-д албан байдлаар хүсэлт ирүүлж шийдвэрлүүлнэ. “МИК ОССК” ХХК-аас уг хүсэлтийг судалж, зөвшөөрөх шийдвэрийг үндэслэн Улсын бүртгэлийн ерөнхий газраас тухайн үл хөдлөх хөрөнгийн гэрчилгээнд өөрчлөлт оруулж, улмаар зээлийн болон барьцааны гэрээнд өөрчлөлт оруулна

1. Ипотекийн орон сууцны зээлийн зориулалт

Амьдран суух зориулалтаар орон сууц худалдан авахад зориулагдсан байх.

Тавигдаж буй шаардлага:

  • Монгол Улсын иргэн, 18 нас хүрсэн байх;
  • Банк санхүүгийн байгууллагад хугацаа хэтэрсэн, чанаргүй зээлийн өргүй байх;
  • Өрхийн гишүүний аль нэг нь “Төрийн албан хаагчдыг орон сууцны зээлд хамруулах журам” болон “Иргэдийг жилийн 6 хувийн хүүтэй орон сууцны хөнгөлөлттэй зээлд хамруулах харилцааг зохицуулах журам”-ын дагуу авсан орон сууцны зээлгүй байх;
  • Сүүлийн нэг жил байгууллагадаа тогтвор суурьшилтай ажилласан байх;
  • Хувиараа бизнес эрхлэгчийн хувьд 2-оос доошгүй жил тогтмол үйл ажиллагаа эрхэлсэн байх;
  • Зээлийн хугацаанд амь насны даатгалд даатгуулах;
  • Зээлдэгчийн өрхийн татварын өмнөх орлогын 45 хувь нь зээлийн сарын төлбөрт хүрэлцэхүйц байх

 

2. Ипотекийн амины орон сууцны зээлийн зориулалт

Нийтийн зориулалттай орон сууц худалдан авах зориулалттай байх;

Улсын бүртгэлд бүртгэгдсэн 20-иос дээш жилийн хугацаатай эзэмших эрх эсхүл өмчлөх эрхийн гэрчилгээ бүхий газартай орон нутгийн амины орон сууцыг худалдан авах зориулалттай байх.

Тавигдаж буй шаардлага:

  • Монгол Улсын иргэн18 нас хүрсэн байх;
  • Банк санхүүгийн байгууллагад хугацаа хэтэрсэн, чанаргүй зээлийн өргүй байх;
  • Өрхийн гишүүний аль нэг нь “Төрийн албан хаагчдыг орон сууцны зээлд хамруулах журам” болон “Иргэдийг жилийн 6 хувийн хүүтэй орон сууцны хөнгөлөлттэй зээлд хамруулах харилцааг зохицуулах журам”-ын дагуу авсан орон сууцны зээлгүй байх;
  • Шинэ орон сууц, ашиглагдаж байгаа орон сууц,амьдран суух зориулалттай хөдөө орон нутагт байрлах амины орон сууц байх;
  • Сүүлийн 1 жилийн хугацаанд тогтвортой ажил эрхэлсэн, эсхүл энэ хугацаанд бизнес эрхэлсэн байх;
  • Хувиараа бизнес эрхлэгчийн хувьд 2-оос доошгүй жил тогтмол үйл ажиллагаа эрхэлсэн байх;
  • Зээлийн хугацаанд амь насны даатгалд даатгуулах;
  • Зээлдэгчийн өрхийн татварын өмнөх орлогын 45 хувь нь зээлийн сарын төлбөрт хүрэлцэхүйц байх;

 

3. Малчны зээлийн зориулалт:

Малчин өрх болон малчинд амьдран суух зориулалтаар орон сууц худалдан авахад зориулагдсан байх;

Тавигдаж буй шаардлага:

  • Зээлийн хүсэлт өгөх гэж буй банкны салбар, тооцооны төв байрлах орон нутгийн харъяалалтай  аймаг сумын иргэний бүртгэлд оршин суугчаар бүртгэгдсэн, жилийн дөрвөн улирлын дийлэнх хугацаанд оршин суудаг байх;
  • Өрхийн амьжиргааны орлогын эх үүсвэр болох малын сүргийн тоо толгой нь сүүлийн 2 жил зээлдэгчийн өмчлөлд бүртгэгдсэн байх ба энэ нь аймаг, сумын засаг даргын тамгын газрын дэргэдэх статистикийн бүртгэлээрх А дансаар болон Монголбанкны зээлийн мэдээллийн сангийн лавлагаагаар баталгаажсан байх;
  • Тухайн орон нутгийн эрх бүхий албан тушаалтны гаргаж өгсөн мал тооллогын баталгаажуулсан хуудас /Монголбанкны мэдээллийн сангийн лавлагаагаар давхар баримтжуулах/
  • Даатгалд хамрагдсан тохиолдолд даатгалын хүчинтэй хугацаа, тамга тэмдэг бүхий даатгалын баримт;
  • Засгийн газрын 2013 оны 394 дүгээр тогтоолын 1 дүгээр хавсралтаар батлагдсан Хонины ноос, тэмээний ноос бэлтгэж үндэсний үйлдвэрт тушаасан хоршооны гишүүн малчин, мал бүхий этгээдэд мөнгөн урамшуулал олгох журам-д заасан урамшууллыг авдаг дансны хуулга;
  • Зээлийн төлбөрийг сар бүр таталт хийх дансны хуулга;

1. Ипотекийн зээл:

“Барьцаа хөрөнгө” гэж зээлийн гэрээний үүргийн гүйцэтгэлийг тэргүүн ээлжинд хангах зорилгоор барьцаалагдсан, үл хөдлөх эд хөрөнгийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээтэй үл хөдлөх хөрөнгийг хэлнэ.

  • Барьцааны үл хөдлөх хөрөнгө нь хөрвөх чадвар сайтай байх;
  • Худалдан авч буй орон сууц нь зөвхөн оршин суух зориулалтаар ашиглагдах;
  • Зээлийн хөрөнгөөр худалдан авах орон сууц нь дараахь шаардлагыг хангасан байна. Үүнд:
  • Инженерийн шугам сүлжээнд холбогдсон, зах зээлд эрэлт хэрэгцээтэй, түргэн борлогдох боломжтой байх;
  • Улсын комисс ашиглалтад хүлээн авч, дүгнэлт гаргасан байх;
  • Монгол Улсадбайршилтай, зөвхөн нийтийн зориулалттай орон сууц байх;
  • Шинэ орон сууц, ашиглагдаж байгаа хуучин орон сууц байх;
  • Орон сууцны нийт талбайн хэмжээ “Орон сууцны барилгын доторх сууцны талбай тооцох аргачлал” MNS 6058:2009 стандартын дагуу тооцсоноор 80 м2-аас дээшгүй байх;
  • Монголбанкнаас баталсан “Ипотекийн зээлийн үйл ажиллагааны журам”-ын 22.2-т заасны дагуу даатгалд хамрагдах;
  • Үл хөдлөх хөрөнгийн улсын бүртгэлд бүртгэгдсэн, эд хөрөнгө өмчлөх болон эд хөрөнгийн бусад эрхийн талаар гуравдагч этгээдэд шаардах эрх үүсээгүй байх;
  • Барьцаалбар үйлдсэн байх;
  • Банк дэд хөтөлбөрийн хүрээнд олгох ипотекийн зээлийн барьцаа болж байгаа орон сууцны чанар, ашиглалтын байдал, барьцаагаар үүргийн гүйцэтгэл хангуулах нөхцөлтэй холбоотой нэмэлт шаардлага тавих эрхтэй байна.

 

2. Малчны зээл:

  • Барьцааны үл хөдлөх хөрөнгө нь хөрвөх чадвар сайтай байх;
  • Худалдан авч буй орон сууц нь зөвхөн оршин суух зориулалтаар ашиглагдах;
  • Зээлийн хөрөнгөөр худалдан авах орон сууц нь дараахь шаардлагыг хангасан байна. Үүнд:
  • Инженерийн шугам сүлжээнд холбогдсон, зах зээлд эрэлт хэрэгцээтэй, түргэн борлогдох боломжтой байх;
  • Улсын комисс ашиглалтад хүлээн авч, дүгнэлт гаргасан байх;
  • Монгол Улсад байршилтай, зөвхөн нийтийн зориулалттай орон сууц байх;
  • Шинэ орон сууц, ашиглагдаж байгаа хуучин орон сууц байх;
  • Орон сууцны нийт талбайн хэмжээ “Орон сууцны барилгын доторх сууцны талбай тооцох аргачлал” MNS 6058:2009 стандартын дагуу тооцсоноор 80 м2-аас дээшгүй байх;
  • Монголбанкнаас баталсан “Ипотекийн зээлийн үйл ажиллагааны журам”-ын 22.2-т заасны дагуу даатгалд хамрагдах;
  • Үл хөдлөх хөрөнгийн улсын бүртгэлд бүртгэгдсэн, эд хөрөнгө өмчлөх болон эд хөрөнгийн бусад эрхийн талаар гуравдагч этгээдэд шаардах эрх үүсээгүй байх;
  • Барьцаалбар үйлдсэн байх;
  • Банк дэд хөтөлбөрийн хүрээнд олгох ипотекийн зээлийн барьцаа болж байгаа орон сууцны чанар, ашиглалтын байдал, барьцаагаар үүргийн гүйцэтгэл хангуулах нөхцөлтэй холбоотой нэмэлт шаардлага тавих эрхтэй байна.

 

3. Амины орон сууцны зээл

  • Нийтийн зориулалттай орон сууц эсхүл аймаг, сумын батлагдсан хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөө, орон сууцны хотхон, хорооллын хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөөний дагуу аймаг,сумдад  баригдаж, эрх бүхий байгууллагын шийдвэрээр байнгын ашиглалтанд орсон, дэд бүтэц (цахилгаан, дулаан, ус,ариутгах татуурга, инженерийн шугам сүлжээний төвлөрсөн түгээх байгууламжид) холбогдсон,
  • Шинэ орон сууц, ашиглагдаж байгаа орон сууц, амины орон сууц байх,
  • Нийтийн зориулалттай орон сууцны талбайн нийт хэмжээ “Орон сууцны барилгын доторх сууцны талбай тооцох аргачлал” MNS 6058:2009 стандартын дагуу тооцсоноор      80м2-аас дээшгүй байх (Үүнд Орон сууцны ипотекийн санхүүжилтийн журмын 5.3-т заасан урьдчилгаа төлбөрийн орон сууцны ипотекийн зээлийн барьцаа хамаарахгүй),
  • Газар өмчлөх, эзэмших эрхийн гэрчилгээ, гэрээ, Газар эзэмших эрх нь 20-иос дээш жилийн хугацаатай, Газрын зориулалт нь гэр бүлийн хэрэгцээний, “Газрын тухай хуульд” заасан бусад шаардлагыг хангасан, эрх бүхий төрийн захиргааны байгууллагаас гаргасан холбогдох шийдвэрээр тухайн зориулалтаар ашиглахыг хязгаарлаагүй байх,
  • Орон нутгийн амины орон сууц нь “Хөрөнгийн үнэлгээний тухай хууль”-ийн дагуу эрх бүхий үнэлгээчин буюу хуулийн этгээдээс үнэлгээ гаргуулсан байх,
  • Орон нутагт амины орон сууц худалдан авахаар 30%-ийн урьдчилгаа төлбөрт зээл авах тохиолдолд түүний барьцаа хөрөнгө нь энэхүү журмын 4.27-д заасан зээлдэгчийн өмчлөлийн амины орон сууц эсхүл Монголбанкны Ерөнхийлөгчийн 2014 оны 11 сарын 10-ны А-178 тушаалын 3.3.3-д заасан зориулалттай орон сууц байх,
  • Үндсэн болон нэмэлт барьцаа хөрөнгийг тусад нь үнэлсэн байх (2013.6.14-ний өдрөөс өмнө олгогдсон зээлд шаардахгүй байж болно), Орон нутгийн амины орон сууц нь “Хөрөнгийн үнэлгээний тухай хууль”-ийн дагуу эрх бүхий үнэлгээчин буюу хуулийн этгээдээс гаргуулсан баталгаат үнэлгээний тайлан, банкны төв дэх ЭУГ-аас уг үнэлгээг хүлээн зөвшөөрсөн баталгаа эсхүл тухайн банкны эрх бүхий үнэлгээчний үнэлгээний тайлан.

 

4. Газрын гэрчилгээн дээр 20 жилийн хугацаатай гэж заасан боловч зээл авах үед 10 жил үлдсэн тохиолдолд хэрхэн шийдвэрлэх вэ?

Монголбанкны "Орон сууцны ипотекийн санхүүжилтийн журам"-д "...эзэмших эрх нь 20-иос дээш жилийн хугацаатай байх" гэж заасан. Уг зохицуулалтын зорилгыг харгалзан үзвэл газар эзэмших эрхийн үлдсэн хугацаа нь 20-оос дээш жил байна гэж ойлгож, тайлбарлах боломжтой.

 

5. Хэрэв цахилгаан, ус, ариутгах татуургын төвлөрсөн түгээх байгууламжид холбогдсон боловч дулаанаа бие даан шийдвэрлэсэн, жишээлбэл шалны халааллтай бол болох уу?   

Хот байгуулалтын тухай хууль болон орон сууцны тухай хуульд төвлөрсөн байгууламжинд холбогдсон байх шаардлагыг заагаагүй байна. Хэрэв амины орон сууц нь дулаанаа бие даан шийдвэрлэсэн бол дараах 3 шаардлагыг заавал хангасан байх шаардлагатай.

  • Амины орон сууцны иж бүрэн даатгалд хамрагдсан байх
  • Мэргэжлийн хяналтын дүгнэлттэй байх
  • Галын аюулгүй байдлыг бүрэн хангасан  байх

 

6. Урьдчилгаа төлбөрт тавигдах амины орон сууцны үнэлгээг хөндлөнгийн үнэлгээчнээр хийлгэх үү? Мөн тус амины орон сууц нь үндсэн барьцаа хөрөнгөнд тавигдах бүх шаардлагыг  хангах шаардлагатай юу? Урьдчилгаа төлбөрт дүйцүүлэн барьцаалсан амины орон сууц нь өөр орон нутагт байршиж буй тохиолдолд 8+/-1%-ийн зээлд хамруулж болох уу?​ 

Хөрөнгийн үнэлгээ хийлгэх шаардлага нь зөвхөн үндсэн барьцаа хөрөнгөнд хамаарна, урьдчилгаа төлбөрийн барьцаанд хамаарахгүй гэсэн зохицуулалт байхгүй тул урьдчилгаа төлбөрийн барьцаанд мөн адил хөрөнгийн үнэлгээ хийлгэсэн байна. Урьдчилгаа төлбөрт дүйцүүлэн барьцаалах амины  орон сууцыг банк тус бүр өөрийн үнэлгээчнээр үнэлүүлж банкны эрсдэлийн удирдлагын газраас нарийвчлан гаргасан дүгнэлттэй байх ёстой.

 

7. Эзэмших эрхтэй газар барьцаалж байгаа барьцаалж буй тохиолдолд хаана бүртгэл хийх вэ?

Газар эзэмших эрхийг барьцаалж байгаа тохиолдолд “Газрын тухай” хуулийн 35.3.5-д “газар эзэмшигч нь газар эзэмших эрхийн гэрчилгээгээ барьцаалах, шилжүүлэх тохиолдолд улсын бүртгэлд бүртгүүлэх” гэж заасны дагуу бүртгүүлнэ. Газрын улсын бүртгэлийн чиг үүргийг “Нийслэлийн Өмчийн харилцааны газар”, аймгийн “Газрын харилцаа, барилга, хот байгуулалтын газар”, дүүргийн “Өмч, газрын харилцааны алба”, суманд “газрын даамал” хэрэгжүүлнэ. Эзэмших эрхийн бүртгэлийн тухайд ГХГЗЗГ-ын даргын 2008 оны 83 дугаар тушаалын хавсралтаар баталсан “Газар эзэмших, ашиглах эрхийн гэрчилгээ олгох журам”-аар зохицуулдаг. Уг журмын 3.4.3-т зааснаар Газар эзэмших эрхийн гэрчилгээг барьцаалах, эзэмшил газраа бусдад ашиглуулах тохиолдолд: өргөдөл (өргөдөл гаргарч нь иргэн бол өргөдөл, Аж ахуйн нэгж бол албан хүсэлт) байх бөгөөд өргөдөлд дараах материалыг хавсаргахаар заасан байна. Үүнд:

3.4.3.1.  газар эзэмших эрхийн гэрчилгээ /эх хувиар/;

3.4.3.2.  талуудын иргэний үнэмлэх /ААН бол улсын бүртгэлийн гэрчилгээ/-ийн хуулбар;

3.4.3.3.  газрын төлбөр төлсөн тухай баримт;

3.4.3.4.  хэрэв тухайн нэгж талбарыг хамтран эзэмшдэг бол хамтран эзэмшигчдийн зөвшөөрлийг нотариатаар гэрчлүүлсэн байхаар тус тус заасан.

 

8. Бусдын эзэмшлийн/ өмчлөлийн газар дээр амины орон сууц барьж дуусган худалдаж буй тохиолдолд 8+/-1%-ийн зээлд хамруулах боломжтой юу? Боломжтой бол бүртгэл болон бүрдүүлэх материалын талаар дэлгэрэнгүй журманд тусгасан уу?

Бусдын өмчлөлийн газрын хувьд: Иргэний хуулийн 150.1-д “Бусдын өмчийн газар дээр барилга, байгууламж барих эрх олж авсан этгээд уг эрхээ гуравдагч этгээдэд өвлүүлэх, барьцаалах, худалдах болон бусад хэлбэрээр захиран зарцуулах эрхтэйгээр тухайн газрыг өөрийн эзэмшилд шилжүүлэн авна” гэж заасны дагуу бусдын өмчлөлийн газар дээр барилга барих эрх олж авсан болон газар нь тухай этгээдийн эзэмшилд шилжинэ. Иймд бусдын өмчлөлийн газар дээр барьсан барилга нь Аймаг, сумын батлагдсан хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөө, орон сууцны хотхон, хорооллын хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөөний дагуу аймаг, сумдад баригдаж, эрх бүхий байгууллагын шийдвэрээр байнгын ашиглалтанд орсон, дэд бүтэц (цахилгаан, дулаан, ус, ариутгах татуурга, инженерийн шугам сүлжээний төвлөрсөн түгээх байгууламж)-ийн шийдэл бүхий бол зээлд хамруулах боломжтой. Амины орон сууцны хувьд газрыг өмчлөх, эзэмших эрх улсын бүртгэлд бүртгэгдсэн байх бөгөөд эзэмших эрх нь 20-оос доошгүй жилийн хугацаатай байх ёстой.

 

9. 20-иос дээш жилийн хугацаатай эзэмших эрх гэдэг нь зээл олгоход эзэмших эрхийн хугацаа 21 болон түүнээс дээш байх гэж ойлгох уу эсхүл эзэмших эрхийн гэрчилгээ нь анх олгогдохдоо 21 болон түүнээс дээш байх гэсэн үг үү?

Монголбанкны "Орон сууцны ипотекийн санхүүжилтийн журам"-д "...эзэмших эрх нь 20-иос дээш жилийн хугацаатай байх" гэж заасан. Эзэмших эрхийн гэрчилгээ нь анх олгогдохдоо зээлдэгчийн авч буй зээлийн гэрээний хугацаанаас урт хугацаанд сунгагдсан байх ёстой.

1. Урьдчилгаа төлбөр төлсөн баримтыг ямар тохиолдолд хүчин төгөлдөр гэж үзэх вэ?

Зээлдэгч нь худалдагч талын данс руу төлбөрөө бүрэн бэлэн бусаар шилжүүлсэн баримтыг, шаардлагатай тохиолдолд урьдчилгаа төлбөр төлсөн эх үүсвэрийг тодорхойлон зээлийн хувийн хэрэгт хавсаргасан тохиолдолд хүчин төгөлдөр гэж үзнэ.

 

2. 8+/-1%-ийн зээлийн урьдчилгаа төлбөрийн барьцаанд барьцаалж байгаа байрыг арилжааны банкууд хэт доогуур үнэлэх эрсдэлд хэн хяналт тавих вэ?

Урьдчилгаа төлбөрт дүйцүүлэн барьцаалж байгаа барьцаа хөрөнгийн үнэлгээг банк тус бүр компанийн тухай хууль, иргэний хууль, банкны тухай хууль гэх мэт холбогдох эрх зүйн актад тусгагдсаны дагуу эрхээ эдэлж учирч болох эрсдэлээ хаах зорилгоор урьдчилгаа төлбөрт барьцаалж байгаа барьцаа хөрөнгийн үнэлгээг өөрсдөө хийдэг. “МИК ОССК” ХХК-ийн зүгээс барьцаа хөрөнгийн үнэлгээг худалдаж авах үедээ л хянах боломжтой байдаг.

 

3. Урьдчилгаа 30%-д зээлдэгчийн болон түүний хамт амьдардаг эсхүл ойр дотны хүний өмчлөлийн байрыг барьцаанд тавьсан. Гэвч урьдчилгаа төлбөрт тавьсан байрны мөнгийг төлж дууссан ч байрны ордер 20 жил банкинд хадгалагдах ёстой гэж байна. Яагаад?

Урьдчилгаа төлбөрт байр дүйцүүлэн барьцаалж 8+/-1%-ийн зээлд хамрагдах гэж байгаа тохиолдолд тухайн байр нь зээлийн гэрээнд хамтран зээлдэгчээр гарын үсэг зурж үүрэг хүлээх хүний өмчлөлийн байр байх ёстой. Хэрэв зээлдэгч урьдчилгаа төлбөрт дүйцүүлэн барьцаалсан байраа чөлөөлөхөөр нийт олгосон зээлийн 30 хувьтай тэнцэх хэмжээний төлбөрийг төлж барагдуулсан бол дүйцүүлж барьцаалсан хөрөнгөө суллах эрхтэй. “МИК ОССК” ХХК-иас барьцааны тухай хуулийг дангаараа зохицуулдаггүй. 

 

4. Сүхбаатар аймгийн иргэн Хэнтий аймагт 2 өрөө байр авахаар урьдчилгаа 30%-ийг төлсөн. Гэтэл Сүхбаатар аймгийн ХААН банк м2-ийг 1 сая төгрөгөөс хэтрүүлэхгүй үнэлнэ, зөрүү мөнгийг нь төл гэж байна. Банк өөрөө үнэлгээ өгөх эрхтэй юу?

Банк дотооддоо мөрддөг барьцаа хөрөнгийн жишиг үнэлгээ болон журам,зааврынхаа дагуу барьцаа хөрөнгийг үнэлэх эрхтэй. Хариулт 2-ыг харна уу.

 

5. Орон сууцны зээлийг автомашины зогсоолын хамтаар судлуулах боломжтой юу?

Монголбанкны Ерөнхийлөгч, Барилга, хот байгуулалтын сайдын 2013 оны A-2/06 дугаар хамтарсан тушаалаар баталсан “Барилгын салбарыг дэмжих, улмаар орон сууцны үнийг тогтворжуулах” дэд хөтөлбөрийн 3.3.1-д заасны дагуу “Монгол Улсад байршилтай, зөвхөн нийтийн зориулалттай орон сууц байх” гэсэн  тул автомашины зогсоолын хамт судлуулах боломжгүй. Хэрэв гэрчилгээ нь автомашины зогсоолын хамт гарсан бол гэрчилгээгээ салгуулж үл хөдлөх хөрөнгийг дангаар нь судлуулах шаардлагатай.

 

6. Хашаа байшин ч ялгаагүй үл хөдлөх хөрөнгө байтал яагаад урьдчилгаа төлбөрт хашаа байшинг барьцаалуулж болохгүй байна бэ?

Орон сууцны ипотекийн зээлийн барьцаа болж буй үл хөдлөх хөрөнгө нь Монголбанкнаас баталсан “Ипотекийн зээлийн үйл ажиллагааны журам”-ын 17.1-д заасан ерөнхий шаардлагыг хангасан байх бөгөөд үнэлгээ сайтай, дэд бүтцэд бүрэн холбогдсон, орон сууцны ипотекийн зээлийн барьцаа болох боломжтой, цаашид зээлийн эрсдэл дагуулахааргүй байх нөхцөл хангасан байх шаардлагатай. Харин Монголбанкны Ерөнхийлөгчийн 2014/11/10 А-178 тоот тушаалаар орон нутагт байршилтай амины орон сууцыг дэд хөтөлбөрийн хүрээнд олгогдох зээлд хамруулах өөрчлөлтийн дагуу Нийтийн зориулалттай орон сууц эсхүл аймаг, сумын батлагдсан хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөө, орон сууцны хотхон, хорооллын хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөөний дагуу аймаг, сумдад баригдаж, эрх бүхий байгууллагын шийдвэрээр байнгын ашиглалтанд орсон, дэд бүтэц (цахилгаан, дулаан, ус, ариутгах татуурга, инженерийн шугам сүлжээний төвлөрсөн түгээх байгууламжид холбогдсон)-ийн шийдэл бүхий хөдөө орон нутагт баригдсан амины орон сууцыг урьдчилгаа төлбөрт барьцаалах боломжтой болсон.

 

7. Хуучин орон сууцыг барьцаалан урьдчилгаа төлбөрийн зээлийг нэг банкнаас авч, шинэ орон сууц худалдан авах зээлийг өөр банкнаас авч болох уу?

Боломжгүй. Монголбанкнаас баталсан “Ипотекийн зээлийн үйл ажиллагааны журам”-ын 24.1.5-д заасны дагуу зээл зориулалтын дагуу ашиглагдаж байгаа эсэхэд тавих хяналтыг сайн байлгах үүднээс хуучин орон сууц барьцаалан урьдчилгаа төлбөрийн зээл олгох, шинээр орон сууц худалдан авахад зориулан олгох зээлийн үйл ажиллагааг нэг ижил банкаар дамжуулан явуулах юм. Зээлдэгч нэг удаагийн ипотекийн зээлийг зөвхөн нэг банкнаас авч болно. Харин  2 өөр банк буюу 2 өөр хуулийн этгээдээс нэг зээл авах боломжгүй.

 

8. Орон сууц нь дулаанаас бусад нь төвийн шугамтай байр байна. Үүнийг инженерийн дэд бүтцэд холбогдсон гэж үзэх үү?

Орон нутагт баригдсан нийтийн орон сууц болон амины орон сууц нь төвийн шугамд холбогдсон боловч дулаанаа бие даан шийдвэрлэсэн бол инженерийн дэд бүтцэд холбогдсон гэж үзэх боломжтой. Харин Улаанбаатар хотод баригдсан нийтийн орон сууц болон амины орон сууцнууд нь заавал дулаан, төвийн шугамд холбогдсон байх шаардлагатай бөгөөд “Хот байгуулалтын тухай хууль”-ийн  3.1.10, Орон сууцны тухай хуулийн 3.1.2-д  холбогдох шаардлагуудыг заасан болно.

 

9. Өмчийн бүртгэл яагаад маш зөв байх ёстой вэ?

Ипотекийн зээлээр худалдан авч буй орон сууц нь уг зээлийн барьцаа хөрөнгө болдог. Иймд иргэний тухай хууль, банкны тухай хууль, барьцааны тухай хууль, улсын бүртгэлийн хуулийн этгээдийн тухай хуулиудын дагуу заавал өмчийн бүртгэл хийж байж барьцааны эрх үүсдэг. Банк болон зээлдэгчийн эрх ашгийг хамгаалах анхны нөхцөл нь барьцаа хөрөнгийн өмчийн бүртгэл, түүний барьцааны гэрээ төдийгүй  барьцаалбар нь зөв зохистой хийгдсэн байх шаардлагатай. Өмчийн бүртгэл, барьцааны гэрээ, барьцаалбар нь алдаагүй зөв хийгдсэн тохиолдолд уг хөрөнгийг үнэт цаасжуулах боломж бүрдэнэ.

 

10. Эцэг эхийнхээ байрыг урьдчилгаа төлбөрийн барьцаанд тавиад байрны зээлд хамрагдахад ямар  материал бүрдүүлэх вэ? Хөдөө орон нутагт байгаа байр  тавьж болох уу?

Хэрэв зээлдэгч нь эцэг эхийнхээ өмчлөлд байгаа байрыг урьдчилгаа төлбөрт барьцаалж 8+/-1%-ийн хүүтэй орон сууцны зээлд хамрагдах гэж байгаа тохиолдолд өмчлөгчдийн аль нэг нь зээлд хамтран үүрэг гүйцэтгэгчээр орох зайлшгүй шаардлага тулгардаг. Учир нь Монголбанкны “Орон сууцны ипотекийн санхүүжилтийн журам”-ын 5.3-т “Зээл хүсэгч өөрийн өмчлөлд байгаа хуучин орон сууцыг барьцаа болгон орон сууцны ипотекийн зээл авч, дэд хөтөлбөрийн хүрээнд олгох орон сууцны зээлийн урьдчилгаа төлбөрийг төлж болно.” гэж заасан. Харин зээлдэгч өөрийн өмчлөлийн орон сууцыг байршил хамаарахгүйгээр дэд хөтөлбөрийн хүрээнд олгогдох 8+/-1%-ийн хүүтэй орон сууцны зээлийн урьдчилгаа төлбөрт барьцаалах боломжтой.

 

11. Бэлэглэлийн гэрээтэй байр яагаад урьдчилгаанд тавьж болдоггүй юм бэ?

Өмчлөх эрхээ бэлэглэлийн гэрээгээр шилжүүлж авсан байрыг орон сууцны ипотекийн зээлийн урьдчилгаа төлбөрт барьцаалах боломжгүй. Энэ нь дараах шалтгаантай байдаг. Үүнд:

  1. Монгол Улсын Иргэний хуулийн 280 дугаар зүйлийн 280.1-т бэлэглэгч, өвлөгч дараах тохиолдолд бэлэглэлийг хүчингүй болгохоор бэлэг хүлээн авагчаас шаардах эрхтэй гэж заасан. Үүнд:
    • 280.1.1. бэлэг хүлээн авагч нь бэлэглэгчийг гомдоосон ноцтой үйлдэл хийсэн;
    • 280.1.2. бэлэг хүлээн авагч нь бэлэглэгчийн эсхүл түүний төрөл төрөгсөдийн эрүүл мэнд, амь насыг санаатай хохироосон буюу хохироохийг завдсан.

Монгол Улсын Иргэний хуулийн 280 дугаар зүйлийн 280.2-т бэлэглэлийн гэрээ хүчингүй болсон бол бэлэглэлийн зүйлийг бэлэглэгчид, эсхүл түүний өвлөгчид буцаан олгохоор заасан. Мөн хуулийн 280.3-т бэлэглэлийг хүчингүй болгож болохгүй байхаар тус тус зохицуулсан байна.

  1. Мөн  Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1.3-т “Өөр хэлцлийг халхавчлах зорилгоор хийсэн хэлцэл нь хүчин төгөлдөр бус болно” гэж заасан байдаг. Зээлдэгч нь урьдчилгаа төлбөрт барьцаалах байраа худалдаж авсан боловч татвараас зугтаж бэлэглэлийн гэрээгээр өмчлөх эрхээ шилжүүлэх хэлцэл хийсэн тохиолдолд хэлцэлд оролцогч талууд нь үнэ төлбөргүйгээр, бэлэглэлийн журмаар шилжүүлэхийг хүсээгүй боловч бэлэглэлийн гэрээгээр өмчлөх эрх шилжүүлж буй байдлыг баталгаажуулж улсын бүртгэлд бүртгүүлэхийн тулд хийсэн ба үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөх эрхийг бодит байдал дээр хариу төлбөртэйгээр шилжүүлсэн байна. Энэ тохиолдолд бэлэглэлийн гэрээ нь Худалдах, худалдан авах гэрээг халхавчлах дүр үзүүлсэн хэлцэлд тооцогдохоор байна.

Дээрх хуулийн зүйл заалтуудаас улбаалан банкууд бэлэглэлийн гэрээтэй байрыг урьдчилгаа төлбөрт барьцаалахаас зайлсхийдэг. Иймд зээлдэгч урьдчилгаа төлбөрт зөвхөн өөрийн өмчлөлийн худалдах, худалдан авах гэрээгээр өмчлөх эрхээ шилжүүлэн авсан байрыг барьцаалах; эсхүл урьдчилгаа төлбөрийг мөнгөн хэлбэрээр бүрдүүлэхээс өөр аргагүй юм.

12. Урьдчилгаа төлбөрийг заавал дансанд байршуулсан байх ёстой юу? Бэлнээр өгсөн бол яах уу?

Монголбанкны “Орон сууцны санхүүжилтийн журам”-ын 3.1.3-т “Урьдчилгаа төлбөр нь 30 хувиас доошгүй, зээл үнэлгээний харьцаа (ЗҮХ) нь 70 хувиас дээшгүй байх” тухай заасан. ЗҮХ нь тухайн зээлийн дүнг барьцаа хөрөнгийн үнэлгээнд харьцуулсан харьцаа бөгөөд зээлийн дүн нь тухайн зээлээр худалдан авч буй байрны үнийн дүнгээс урьдчилгаа төлбөрийг хассан дүн юм. Иймд ЗҮХ-г шаардлага хангаж байгаа эсэхийг батлахын тулд урьдчилгаа төлбөрийг бэлэн бусаар төлсөн байх ёстой.

Мөн Монголбанкны “Ипотекийн зээлийн үйл ажиллагааны журам”-ын 13.4.9-д урьдчилгаа төлбөрийг төлсөн, эсхүл төлөх баримтад дараах баримтуудыг тооцно гэж заасан. Үүнд:

  • Эксроу дансанд урьдчилгааг байршуулсан баримт;
  • Хадгаламжийн гэрээ буюу дэвтэр, харилцах дансны үлдэгдэл;
  • Төлбөрийн чадварыг нотлох өөр бусад үл хөдлөх хөрөнгийн гэрчилгээ;
  • Барилгын компанид урьдчилгаа төлсөн баримт;

 

13. Урьдчилгаа 10 хувийн зээл хот хөдөө, төрийн хувийн гэж ялгалгүй олгогдож эхлэх үү?

Урьдчилгаа 10%-ийн зээлтэй холбоотой 2015 оны 7 дугаар сарын 7-ны Засгийн газрын 296-р тогтоолоор “Орон сууцны ипотекийн зээлийн баталгааны журам” батлагдсан ч зээлд тавигдах шаардлага болон дамжуулах байгууллага нь одоогоор тодорхой болоогүй байна.

 

14. Урьдчилгаанд тавьж байгаа байр заавал үндсэн зээлдэгчийн нэр дээр байх шаардлагатай юу?

Монголбанкны “Орон сууцны ипотекийн санхүүжилтийн журам”-ын 5.3-т “Зээл хүсэгч өөрийн өмчлөлд байгаа хуучин орон сууцыг барьцаа болгон орон сууцны ипотекийн зээл авч, дэд хөтөлбөрийн хүрээнд олгох орон сууцны зээлийн урьдчилгаа төлбөрийг төлж болно” гэж заасан бөгөөд “Ипотекийн зээлийн үйл ажиллагааны журам”-ын 4.1.4-д зээл хүсэгч гэж ипотекийн зээл авахаар хүсэлт гаргасан иргэнийг хэлнэ гэж тодорхойлсон байна. Иймд зээл авахаар хүсэлт гаргасан иргэний өмчлөлд байгаа хуучин орон сууцыг урьдчилгаа төлбөртөө барьцаална.

 

15. Бэлэглэлийн гэрээ хийж байр аваад, тэр өдөртөө худалдах, худалдан авах гэрээ хийсэн  байрыг урьдчилгаанд тавьж болох уу?

Зээлдэгч зөвхөн өөрийн өмчлөлийн, худалдах, худалдан авах гэрээгээр өмчлөх эрхээ шилжүүлэн авсан байрыг урьдчилгаа төлбөрт барьцаалах боломжтой.

1. 8+/-1%-ийн зээл зогссон гэсэн яриа гарах болсон энэ талаар?

Хөтөлбөрийн хүрээнд энэ асуудлаар манай компаниас болон эрх бүхий төрийн байгууллагуудаас хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр олон удаа тайлбар гаргаж байсан.Гэхдээ ахин нэмж тодруулахад хөтөлбөр зогсоох тухай аливаа шийдвэр гараагүй бөгөөд гарсан тухай манай компанид мэдээлэл ирээгүй. 8+/-1%-ийн хөтөлбөр зогсоогүй үргэлжлэн явж байгаа.

 

2. Иргэдийн зүгээс зээлийг дахин санхүүжүүлэхэд банкууд харилцан адилгүй шимтгэл авч байна гэсэн гомдол их гарч байна?

Банкны үйлчилгээний шимтгэл, хураамжийн асуудал дээр одоогоор Монголбанкнаас тогтоосон аливаа зохицуулалт байхгүй бөгөөд Монголбанкны журмын дагуу иргэдээс татан авч буй аливаа шимтгэл нь иргэдэд нээлттэй ил тод байх шаардлага банкуудад ижил түвшинд тавигддаг. Одоогоор Монголбанк  банкуудын шимтгэл хураамжийн нөхцөлийн мэдээллийн ил тод байдлыг хангуулах чиглэлд үйл ажиллагаа явуулж байна. Үүний үр дүнд зах зээлийн өрсөлдөөний зарчмаар банкуудын ялгаатай байгаа шимтгэл, хураамжийн хувь  ижил түвшинд хүрнэ байх.

 

3. Арилжааны банкуудаас орон сууцны зээл авахад заавал цаанаас нь автоматаар даатгуулаад байх юм. Үүнийг болиулж сайн дураар даатгуулдаг болж болохгүй юу? Яагаад даатгал төлөх хэрэгтэй вэ?

Монголбанкнаас баталсан “Ипотекийн зээлийн үйл ажиллагааны журам”-ын 14.9, 22.2, “Барилгын салбарыгдэмжих, улмаар орон сууцны үнийг тогтворжуулах” дэд хөтөлбөрийн 3.3.4, “Хөрөнгөөр баталгаажсан үнэт цаас гаргах тухай журам”-ын 7.7.5 болон банкууд өөрсдийн заавал дагаж мөрдөх журам, харилцагчийн үйлчилгээний бодлого зохицуулалтын дагуу зээл авахад даатгуулсан байхыг шаарддаг. Даатгал нь зээлдэгч эрсдэлд орсон тохиолдолд нэг талаас зээлдэгчийг болон түүний өв залгамжлагчийг хөрөнгөө алдахаас, нөгөө талаас барьцаалуулагчийг зээлээ буцаан төлөгдөхгүй байх эрсдэлээс хамгаалах зорилгоор хийгддэг. Мөн даатгал нь зээлдэгчийг банкны болон МИК ОССК ХХК-ийн өмнө хүлээсэн үүргийн гүйцэтгэлийн тасалдал, эсвэл орон сууцны эвдрэл, сүйрэлтэй холбоотой үнэ цэнийн бууралтаас үүсч болзошгүй аливаа эрсдэлээс хамгаалах ач холбогдолтой юм. Зээлдэгч Иргэний тухай хууль, Компанийн тухай хуулийн дагуу даатгалын асуудлаар хэзээд хуулийн этгээдэд өргөдөл гаргах боломжтой.

 

4. 8+/-1%-ийн зээлд хөдөө орон нутгийн иргэд хир хамрагдаж байна вэ? 8 хувийг 7 хувь болгох асуудал хэрэгжих шатандаа орсон уу?

2013 оны 6 сарын 14-нд хөтөлбөр эхэлснээс хойш банкуудын нийт олгосон зээлийн 77%-ийг Улаанбаатар хотод үлдсэн 23%-ийг хөдөө орон нутагт олгосон бөгөөд “МИК ОССК” ХХК-ийн худалдаж авсан зээлийн багцын 65 орчим хувийг Улаанбаатар хотод олгосон зээлүүд, үлдсэн 35 хувийг орон нутгийн орон сууцны зээлүүд эзэлж байгаа.Зээлийн хувь хэмжээг 7% болгох шийдвэр гараагүй.

 

5. 8+/-1%-ийн зээл нэгэнт авсан байхад ямар шалтгаанаар зээлийн гэрээний хугацаанд “МИК ОССК” ХХК-иас зээл буцаагддаг юм бэ? “МИК ОССК” ХХК-иас 8 хувийн зээл нэгэнт авсан иргэдийг ахин шалгаж гэрээг өөрчилсөн тохиолдлууд гарч байна?

Энэ асуудал нь дараах хуулиуд болон холбогдох дүрэм, журамд заасан шалгууруудаар зохицуулагдсан байдаг тул зарим тохиолдолд “МИК ОССК” ХХК тухайн зээлийг худалдаж авалгүй түр хойшлуулах үе байдаг. Үүнд:

Арилжааны банк зээлээ зарахын тулд дээрх алдаа дутагдлыг арилгуулахаар гэрээ болон бусад баримт бичгүүдийг өөрчлөх шаардлага бий болдог бөгөөд банкууд 8+/-1%-ийн  зээлийг олгохдоо анхнаасаа зөв зохистой шаардлагын дагуу олгодог байх ёстой.

 

6. Банкуудын зээлийн шалгуур яагаад өндөрсөөд байна вэ? Эдийн засгийн нөхцөл байдал сайнгүй байгаатай холбоотой юу?

Эдийн засаг муудах үед бүх банкууд зээлийн шалгуураа өндөрсгөж зээл олголтын хурдыг бууруулах,зээлээ хумих бодлого баримталдаг нь зах зээл дээр чанаргүй зээл их хэмжээгээр олгогдсоноор зээл төлөгдөхгүй байх банкны салбарыг эрсдэлд оруулахаас зайлсхийх алхам юм. Энэ асуудал нь арилжааны банкны дотоод удирдлага, зохион байгуулалттай холбоотой учраас тодорхой хариуг гадна талаас нь бид өгөх боломжгүй.

 

7. Манай зээлийг “МИК ОССК” ХХК худалдаж авсан эсэхийг яаж мэдэх вэ? Банкнаас асуухаар танайхаас хариу ирээгүй гээд байх юм.

Монголбанкны “Ипотекийн зээлийн үйл ажиллагааны журам”-ын дагуу 8+/-1%-ийн хүүтэй зээл нь олгогдсоноос  хойш банкинд хамгийн багадаа 3 сар  төлөгдсөний  дараа “МИК ОССК” ХХК-ийн зүгээс хувийн хэргийн бүрдүүлэлт болон зээлийн насжилтийг шалгаснаар худалдан авах нөхцөл бүрддэг. Энэ талаар банкны зээл хариуцсан  мэргэжилтнээс тодруулж болох юм.

 

8. Манай орон сууцны зээлийг “МИК ОССК” ХХК  худалдаад авсан тохиолдолд би дахин ипотек болон бусад зээл авч болох уу?

Монголбанкны “Орон сууцны ипотекийн санхүүжилтийн журам”-ын 3.1.4-т “өр, орлогын харьцаа (ӨОХ) нь өрхийн татварын өмнөх орлогын 45 хувиас хэтрэхгүй байх” тухай заасан. ӨОХ нь зээлдэгчийн өрийн дарамтын түвшинг илэрхийлэх тул түүнээс давсан тохиолдолд зээл эрсдэж болзошгүй учраас тухайн шаардлагыг зээлийн хугацааны турш хангаж байх шаардлагатай. Өөрөөр хэлбэл ӨОХ нь 45%-аас хэтрэх тохиолдолд нэмэлт зээл авах боломж байхгүй юм.

 

9. Ипотекийн зээлээр байр аваад зээлээ төлж дууссан бол дахин ипотекийн зээлд хамрагдах боломжтой юу?

Монголбанкны “Орон сууцны ипотекийн санхүүжилтийн журам”-д хориглосон заалт байхгүй тул зээлээ төлж барагдуулсан тохиолдолд дахин ипотекийн зээлд хамрагдах боломж нээлттэй байгаа.

 

10. Банкнаас ипотекийн зээл авах гэхээр эхлээд зээлийн материалыг “МИК ОССК” ХХК-иар шалгуулна. Хэрвээ  боломжтой гэвэл зээл өгнө гэх юм?

“МИК ОССК” ХХК нь дэд хөтөлбөрийн хүрээнд нэгэнт олгогдсон зээлийг банкнуудаас худалдан авч багцлан үнэт цаасжуулах үйл ажиллагааг гүйцэтгэдэг бөгөөд банкны зээл олгох үйл ажиллагаанд хөндлөнгөөс оролцох эрхгүй. “МИК ОССК” ХХК Монголбанкнаас баталсан журмын шаардлагын хүрээнд 8+/-1%-ийн зээлийг шалгадаг бөгөөд банк ч  мөн адил журмын шаардлагын дагуу зээл олгох ёстой.

 

11. Танайхаас гаргасан ипотекийн зээлд өгч болно, болохгүй гэсэн барилгуудын жагсаалт байдаг юмуу?

Манай компанид энэ төрлийн барилгын жагсаалт байхгүй. Монголбанкны “Орон сууцны зээлийн ипотекийн санхүүжилтийн журам”-ын дагуу дараах шаардлагыг хангасан орон сууц худалдан авах зориулалт бүхий зээлийг “МИК ОССК” ХХК нь худалдаж авдаг. Үүнд:

  1. Монгол Улсад байршилтай нийтийн зориулалттай орон сууц эсхүл аймаг, сумын батлагдсан хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөө, орон сууцны хотхон, хорооллын хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөөний дагуу аймаг, сумдад баригдаж, эрх бүхий байгууллагын шийдвэрээр байнгын ашиглалтад орсон, дэд бүтэц (цахилгаан, дулаан, ус, ариутгах татуурга, инженерийн шугам сүлжээний төвлөрсөн түгээх байгууламжид холбогдсон)-ийн шийдэл бүхий амины орон сууц байх;
  2. Шинэ орон сууц, ашиглагдаж байгаа орон сууц, амины орон сууц байх

Мөн Монголбанкны “Ипотекийн зээлийн үйл ажиллагааны журам”-ын 17.1.2-т заасны дагуу дараах шаардлагыг хангасан байна.

  1. Инженерийн шугам сүлжээнд холбогдсон, зах зээлд эрэлт хэрэгцээтэй, түргэн борлогдох боломжтой байх;
  2. Улсын комисс ашиглалтад хүлээн авч, дүгнэлт гаргасан байх;

Харин тусгайлан заасан хороолол дүүргүүд болон барилгын компаниар нь гаргасан жагсаалт байдаггүй  бөгөөд улсын коммисын дүгнэлтээр нураах шийдвэр гарсан эсхүл дахин төлөвлөлтөд орсон барилгуудыг банк өөрсдөө дотооддоо үнэлэн зээл олгох эсэхээ шийдвэрлэдэг.

12. Ипотекийн зээлээр байр авсан бөгөөд одоог хүртэл төлөөд явж байгаа. Гэсэн ч  дахин ипотекийн зээлийн хамтран зээлдэгчээр эсхүл өөрөө дахин ипотекийн зээл авч болох уу?

8+/-1%-ийн зээл авсан иргэн дахин ипотекийн зээл авахыг хориглосон заалт байдаггүй. Монголбанкны “Орон сууцны ипотекийн санхүүжилтийн журам”-ын 3.1.4-т “Өр, орлогын харьцаа (ӨОХ) нь өрхийн татварын өмнөх орлогын 45 хувиас хэтрэхгүй байх” тухай заасан байгаа. ӨОХ нь зээлдэгчийн өрийн дарамтын  түвшинг илэрхийлэх тул түүнээс давсан тохиолдолд зээл эрсдэж болзошгүй учраас тухайн  шаардлагыг зээлийн хугацааны турш хангаж байх шаардлагатай. Тиймээс ӨОХ нь шаардлага хангаж байгаа тохиолдолд дахин зээл авах боломж нээлттэй. Энэ нь тухайн зээлдэгчдийн сард олж буй орлоготой шууд холбоотой бөгөөд сард олж буй нийт орлого нь нийт зээлүүдийн төлбөрийн 45 хувиас ихгүй тохиолдолд боломжтой.

 

13. Банк зээлдэгчийнхээ орлогын мэдүүлгийг жил болгон шинэчлэн авч байж болдоггүй юмуу? Аль хэдэн жилийн өмнөх орлогоор л яваад байсан байж гэнэт л танай орлого хүрэхгүй байна гээд “МИК ОССК” ХХК-иас буцаагдаад энгийн зээл рүү шилжсэн гэх юм.

“МИК ОССК” ХХК нь Монголбанкнаас баталсан дэд хөтөлбөрийн хүрээнд олгогдсон зээлийг банкнаас худалдахаар санал болгосон тохиолдолд шалгаж, улмаар шаардлага хангасан тохиолдолд худалдаж авдаг. Тиймээс зээлдэгчдийн орлого нотлох баримт нь “МИК ОССК” ХХК-иас тухайн зээлийг шалгах үеэс 1 жилийн доторх хугацаанд шинэчлэгдсэн байх ёстой. Мөн банк Монголбанкны “Ипотекийн зээлийн үйл ажиллагааны журам”-ын 24.1.8-д заасны дагуу Зээлдэгчийн зээл төлөх орлогын эх үүсвэрийн тогтвортой байдлыг хянах үйлчилгээг үзүүлэх ёстой.

 

14. Манай компани НӨАТ-ийн өртэй байхад “МИК ОССК” ХХК-аас зээл буцаагддаг юм уу? Орон сууцны зээлд компанийн өр хамаагүй биз дээ?

НӨАТ-ыг татварын өрөнд тооцдоггүй бөгөөд Татварын ерөнхий газрын лавлагаагаар хуулийн этгээд нь НӨАТ-ын өртэй бол “МИК ОССК” ХХК-иас тухайн зээлийг худалдан авахгүй байх шалтгаан болохгүй. Учир нь НӨАТүйлдвэрлэл, үйлчилгээнд оролцогчдын бараа эсвэл үйлчилгээнд нэмэгдүүлсэн өртөгт ноогдсон татвар юм. Гэхдээ НӨАТ нь хэрэглээнд оногдох татвар бөгөөд НӨАТ-ыг төлөгч нь бүтээгдэхүүн, үйлчилгээг мөнгөөр худалдан авч байгаа эцсийн худалдан авагч байдаг. Тухайн бүтээгдэхүүн үйлчилгээг борлуулж буй хуулийн этгээд нь зөвхөн НӨАТ-ыг эцсийн хэрэглэгчдээс хураан авч улсад тушаадаг.

 

15. Банкнаас зээл авахад хэр удаж байж “МИК ОССК” ХХК авдаг вэ?

Монголбанкны “Орон сууцны ипотекийн санхүүжилтийн журам”-ын 1.6-д заасан “Орон сууцны ипотекийн санхүүжилтийн ерөнхий гэрээ”-ний Хавсралт 2-ийн дагуу “МИК ОССК” ХХК нь зээл олгогдсоноос хойш 3 сараас доошгүй  насжсан зээлийг хувийн хэргийн бүрдүүлэлттэй нь танилцан улмаар шалгуур нөхцөл хангасан тохиолдолд худалдан авах нөхцөл бүрддэг.

 

16. “МИК ОССК” ХХК  авсан зээл буцаагдах тохиолдол байдаг уу? Зээл буцаагдсан тохиолдолд төлж байсан мөнгөө эргүүлж авч болох уу?

“Хөрөнгөөр баталгаажсан үнэт цаасны тухай” хуулийн 9.2-т хөрөнгийн багцад байх зээлийн хөрөнгө нь эрхийн доголдолгүй байх талаар заасан байдаг. Үүний дагуу үнэт цаас гаргагч болон зээл олгогч нарын хооронд байгуулж буй “Худалдах, худалдан авах гэрээ”-нд үнэт цаасны баталгаа болгож худалдаж авсан зээлийн хөрөнгийг зээл олгогч банкинд буцаан худалдах нөхцлийг тодорхойлсон. Дээрх нөхцөл биелсэн тохиолдолд зээл олгогч тухайн зээлийн хөрөнгийг худалдан авах үүргийг хүлээдэг. Зээлдэгч нь “Банк, эрх бүхий хуулийн этгээдийн мөнгөн хадгаламж, төлбөр тооцоо, зээлийн үйл ажиллагааны тухай” хуулийн 22.1, 30-р зүйл заалтуудад заасны дагуу зээлийн үүргээ биелүүлэн зээлээ төлөх ёстой. Зээлийн хөрөнгө нь хөрөнгөөр баталгаажсан үнэт цаасны хөрөнгийн багцаас хасагдаж байгаа нь дээр дурдсан үүргээс чөлөөлөхгүй тул зээлийн төлбөрт төлсөн мөнгийг буцаан олгохгүй.

 

17. Зээлдэгч гадаадад урт хугацаагаар амьдрахаар явсан тохиолдолд яах вэ? \зээлээ өөр хүнд итгэмжлээд тэр хүн нь зээлийг нь тухай бүрт нь төлөөд явж байж болох уу?\

Монголбанкны “Ипотекийн зээлийн үйл ажиллагааны журам”-ын 17.1.1.2-т худалдан авч буй орон сууц нь зөвхөн оршин суух зориулалтаар ашиглагдах гэж заасан байдаг. Тиймээс гадаадад урт хугацаагаар амьдрах болсон тохиолдолд шаардлага хангах өөр иргэнийг хамтран зээлдэгчээр оруулах нь зүйтэй.

 

18. “МИК ОССК” ХХК-нь  миний зээлийг худалдаж авсан эсэх, банк танайх руу явуулсан эсэх талаар утсаар болон биеэр ирж лавлаж болох уу?

Монголбанкны “Ипотекийн зээлийн үйл ажиллагааны журам”-ын дагуу 8+/-1%-ийн зээл нь олгогдсоноосоо хойш банкинд  дор хаяж 3 сар төлөгдсөний дараа “МИК ОССК” ХХК-ийн  зүгээс хувийн хэргийн бүрдүүлэлт болон зээлийн насжилтийг шалгаснаар худалдан авах нөхцөл бүрддэг. Энэ тухай банкны зээл хариуцсан мэргэжилтнээс тодруулж болно.

 

19. Жил болгон амь насны болон орон сууцны даатгал төлдөг. Гэтэл ус алдахад даатгалын газраас ерөөсөө хохирол барагдуулахгүй байна ?

Монголбанкны “Ипотекийн зээлийн үйл ажиллагааны журам” болон “Орон сууцны ипотекийн санхүүжилтийн журам”-д ипотекийн зээлийг даатгалд хамруулсан байх талаар заасан байдаг. Даатгалын гэрээ байгуулахдаа ямар ямар тохиолдолуудыг даатгаж байгаатай танилцсаны үндсэн дээр даатгалын гэрээ байгуулах нь зүйтэй. Даатгалын нөхөн төлбөртэй холбоотой асуудлаар даатгалын зуучлагч болон даатгагч байгууллагадаа хандах нь зохимжтой юм.

 

20. Барьцаалбараа үрэгдүүлсэн тохиолдолд танайхаас дахин барьцаалбар хийж өгөх үү?

Барьцаалбараа үрэгдүүлсэн тохиолдолд Улсын Бүртгэлийн Ерөнхий газарт хандаж, тухайн барьцаалбарыг хүчингүй болгон шинээр барьцаалбар үйлдэх боломжтой.

 

21. Зээлдэгч өөрийн төрсөн ах\дүүдээ ипотекийн зээлэнд хамрагдсан байраа бэлэглэж болох уу? Үлдэгдэл төлбөрийг нь авсан хүн үргэлжүүлээд төлөөд явж байна.

Барьцаанд байгаа тохиолдолд өмнөх хүн зээлээ бүрэн төлж, дараагийн хүн шинээр зээлийн гэрээ хийж байж зээл төлөх боломжтой болно. Үгүй бол дараагийн хүн өмнөх зээлдэгчийн өмнөөс зээлийг нь төлж байна гэсэн үг юм. Зээлдэгч, дараагийн хүн, банк гурав харилцан тохиролцож өмнөх зээлдэгчийн гэрээг дуусгавар болгож улмаар шинэ гэрээг үлдэгдэл дүнгээр байгуулах боломжтой. 

 

22. Зээлийн хуваарийн дагуу зээл төлөх өдрөөс 2 хоногийн дараа зээлээ төлсөн. Гэтэл банкнаас хугацаа хэтрэлттэй байна, МИК-ээс буцаана гэх юм. Энэ үнэн үү?

Зээлийн гэрээгээр байгуулсан эргэн төлбөр төлөх хуваарьт өдрөө зээлийн төлбөрөө төлөөгүй тохиолдолд гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүйд тооцох үндэслэлтэй. “МИК ТЗК” ХХК-ийн худалдан авсан зээлийн хөрөнгийг банкинд буцаан худалдах эсэх нь Банк-МИК хооронд байгуулсан гэрээгээр зохицуулагдана.

23. Танайд худалдагдсан зээлийн барьцаа хөрөнгийн үл хөдлөх хөрөнгийн түүхчилсэн лавлагаан дээр “Шүүхийн тусгай тэмдэглэл” гэж гарч ирэх юм. Энэ нь хэвийн зүйл үү?

Улсын бүртгэлийн газраас тухайн зээлийн барьцаа хөрөнгийн шаардах эрхийг МИК-д шилжүүлэхдээ тэмдэглэсэн тэмдэглэгээ тул хэвийнд тооцно.

24. Банкнаас авсан хашаа байшингийн зээл яагаад танайд шилжиж ирсэн байдаг юм бэ? /Эсвэл мкв нь 80-аас дээш орон сууцны хувьд/

“МИК ОССК” ХХК нь ипотекээр баталгаажсан үнэт цаас гарган дотоод болон гадаад хөрөнгийн зах зээл дээр борлуулах замаар ипотекийн анхдагч болон хоёрдогч зах зээлийг хөгжүүлж, Монгол Улсын хүн амыг орон сууцаар хангах, цаашид орчин үеийн хот байгуулалтыг эрчимжүүлэхэд чиглэсэн урт хугацаат санхүүжилтийн тогтолцоог бий болгож төлөвшүүлэх зорилттой уялдуулан “Орон сууцны санхүүжилтийн тогтвортой тогтолцоог бий болгох” хөтөлбөрийн  хүрээнд олгогдсон зээлийн хөрөнгө болон бусад эх үүсвэрээр олгогдсон зээлийн хөрөнгийг худалдан авч үнэт цаасжуулдаг юм.

25. Зээлийн шийдвэр нь гарчихсан. Гэтэл танайхаас санхүүжилт орж ирэхгүй байна гэх юм. Ипотекийн зээлийн санхүүжилтийг хэзээ банкууд руу шилжүүлэх вэ?

Манай компанийн www.mik.mn цахим хуудсаар дамжуулан “иргэд олон нийт” цэсээс энэ тухай дэлгэрэнгүй мэдээлэл авах бүрэн боломжтой.

26. Улаанбаатар хотын шинэ суурьшилын бүсэд барьж ашиглалтанд оруулсан орон сууцаа 5%-ийн зээлд хамруулахын тулд хэнд хандах вэ?

Монгол Улсын Засгийн газрын 137 дугаар тогтоолоор “Ипотекийн зээл, санхүүжилтийн ерөнхий журам”  1.2.1а-д заасан “Шинэ суурьшил бүс”, “Гэр хорооллын дахин төлөвлөлтийн бүс”-д хамаарах орон сууцуудыг тодорхойлуулахаар “МИК ОССК” ХХК нь холбогдох эрх бүхий байгууллагад хандсан. Урьдчилсан байдлаар зарим хотхон хорооллыг Улаанбаатар хотын дахин төлөвлөлтийн бүсэд хамруулсан байгааг холбогдох банкуудад мэдээлэн хүргүүлэхийн сацуу www.mik.mn цахим хуудсанд байршуулсан. Бусад хотхон хорооллын мэдээллийг эрх бүхий байгууллагаас ирүүлсэн даруйд бид банкуудад мэдээлэн www.mik.mn цахим хуудсанд байршуулах болно.

1. Орон сууцны хөтөлбөрт “МИК ОССК” ХХК ямар үүрэгтэй вэ?

“МИК ОССК” ХХК нь орон сууцны зээлийн хоёрдогч зах зээл дээр үйл ажиллагаа явуулдаг СЗХ-иос зохицуулагддаг тусгай зөвшөөрөл авсан эрх бүхий компани юм. “МИК ОССК” ХХК нь уг хөтөлбөрт банкуудын иргэдэд олгосон орон сууцны зээлийг багцалж, ипотекийн зээлээр баталгаажсан бонд буюу хөрөнгөөр баталгаажсан үнэт цаас гарган оролцож байна.

 

2. 8+/-1%-ийн хүүтэй зээл системийн шинэчлэл гэж яриад байна. Энэ юуны талаар яриад байна вэ?

Системийн шинэчлэл гэдэг нь ипотекийн хоёрдогч зах зээл, үнэт цаасжуулалт, бүтцийн санхүүжилтийн тогтолцоог хөгжүүлэх бодлогыг хэлж байна гэж ойлгож байна. Олон улсын санхүүгийн зах зээлийн нэг хэсэг нь хөрөнгийн зах зээл байдаг. Хөрөнгийн зах зээлийн нэг давуу тал нь эдийн засгийг тууштай хөгжүүлж өсгөхөд чухал үүрэгтэй урт хугацаатай санхүүжилтийн тогтолцооны суурь болдог. Хөрөнгийн зах зээлийн хөгжил нь хэр ахисан байхаас шалтгаалан компаниудын санхүүжилтийн эх үүсвэрийн бүтэц төрөлжиж, урт хугацаанд эрсдэл, зардал багатай, тогтвортой хөрөнгийн эх үүсвэрийг ашиглаж ашигт ажиллагаагаа нэмэгдүүлэх боломж олгодог. Манай улсын эдийн засгийн хувьд хөрөнгийн зах зээлийн хөгжлийн гарааны эхэнд явж байна гэж хэлж болохоор байгаа.

 

3. Орон сууцны зээл авахад банкны шалгуурууд өндөр байдаг. Энэ босгыг арай “намсгах” боломж, бололцоо хэр байна?

Орон сууцны зээл нийгмийн шинж чанартай бүтээгдэхүүний хувьд зорилтот бүлэгт чиглэсэн тодорхой хөнгөлөлт нөхцлүүдтэй байх нь зөв боловч нөгөө талаас орон сууцны зээлийг багцлан үнэт цаасжуулж дотоодын болон гадаадын зах зээл дээр арилжаалахын тулд тогтсон шалгуур, шаардлагыг зайлшгүй биелүүлсэн байх шаардлагатай. Энэхүү шаардлага нь Монгол Улсын хууль тогтоомжийн дагуу мөрдөгдсөн байхаас гадна, цаашилбал хөрөнгөөр баталгаажсан үнэт цаасыг олон улсын зах зээл дээр арилжаалах боломж бий болгох үүднээс олон улсын стандартыг давхар хангасан байх хэрэгтэй.Иймд үнэт цаасжуулах зээлийн хөрөнгийн хувьд шалгуур нөхцлийг бууруулах боломж одоогоор байхгүй байна. Одоогийн шалгуураар зээл авах боломжгүй иргэдэд орон сууцны зах зээлийн зарим төрлийн хөнгөлөлттэй бүтээгдэхүүн шинээр санал болгох боломж бий.

 

4. Банкуудаас авсан зээлийн багцыг “МИК ОССК” ХХК үнэт цаасжуулж хоёрдох зах зээлд гаргаж байгаа. Одоогийн байдлаар хэдэн удаагийн, ямар хэмжээтэй үнэт цаасжуулалт хийгдээд байна вэ?

Бид нийт 8 удаа үнэт цаас гарган арилжаалаад байгаа. Хамгийн сүүлд гаргасан 8 дугаар ээлжийн үнэт цаас гаргах үйл ажиллагаагаар 20 хүртэл жилийн хугацаатайгаар 3311 зээлдэгчийн 186,3 орчим тэрбум төгрөгийн үлдэгдэл бүхий орон сууцны зээлийг багцалж Ипотекийн зээлээр баталгаажсан бонд (ИЗББ) гаргаад байна.

  • Монголбанкны Ерөнхийлөгч, Барилга, хот байгуулалтын сайдын 2013 оны A-2/06 дугаар хамтарсан тушаалаар баталсан “Барилгын салбарыг дэмжих, улмаар орон сууцны үнийг тогтворжуулах” дэд хөтөлбөр (цаашид дэд хөтөлбөр гэх), “Орон сууцны ипотекийн санхүүжилтийн журам” (http://www.mongolbank.mn/documents/regulation/money/2013/20130614_ipotek_update.pdf)
  • Монголбанкны Ерөнхийлөгчийн 2008.10.17-ны тушаалаар батлагдсан журам “Ипотекийн зээлийн үйл ажиллагааны журам”
  • http://www.mongolbank.mn/documents/regulation/money/bankipotek.pdf)
  • Хөрөнгөөр баталгаажсан үнэт цаас гаргах, бүртгэх, тусгай зөвшөөрөл олгох тухай журам
  • http://www.legalinfo.mn/annex/details/750?lawid=1659)